Vaccins ontwikkeld om het terugkomen van kanker te verhinderen

Een universeel inzetbare cellijn

Het STAVAC-project heeft DCPrime in staat gesteld om een productieproces te ontwikkelen voor een nieuw soort vaccines. Deze moeten verhinderen dat kleine aantallen kankercellen die ontsnappen aan de eerste behandeling met bijvoorbeeld chemotherapie, weer uitgroeien. Met overheidssteun heeft het bedrijf deze ontwikkeling inmiddels succesvol afgerond. Ook is er een investeerder gevonden, Thuja Capital, en is een Innovatiekrediet binnengehaald. In het vervolgproject PDC-Vac wordt de vaccineformulering nu geoptimaliseerd.

Vaccines die uit zogenaamde dendritische cellen van de patiënt worden gemaakt, kunnen  het terugkeren van tumoren tegengaan. Deze dendritische cellen stimuleren het immuunsysteem. Maar omdat ieder mens unieke dendritische cellen heeft, zou voor iedere patiënt een eigen vaccin nodig zijn. Dat geeft helaas veel onderlinge variatie en dat is niet wenselijk bij geneesmiddelenontwikkeling. DCPrime heeft daarom een nieuwe cellijn ontwikkeld die universeel toepasbaar is en op grote schaal kan worden geproduceerd, met als gevolg dat elke patiënt het zelfde product krijgt.

STAVAC (standardized dendritic cell based cancer vaccines)
DCPrime is via Agentschap NL drie jaar financieel gesteund voor dit STAVAC-project. In die tijd is met succes een product ontwikkeld dat intussen zelfs al naar de kliniek is gegaan. Sinds de CMMO (Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek) het klinische studieplan heeft goedgekeurd, zijn er zes patiënten behandeld en zullen over circa zes maanden meer resultaten van deze nieuwe behandelingsmethode bekend zijn. Prof. dr. Kruisbeek, CEO en CSO van DCPrime: “In het ontwikkelingsproces van dit vaccin zijn enorme hoeveelheden dendritische cellen opgegroeid die nu ingevroren worden bewaard in een bank. Omdat deze cellijn universeel toepasbaar is en vele generaties kan doorgroeien, zullen we tot in de lengte van dagen uit die voorraad kunnen putten.”

Niet bij de pakken neerzitten
De universele dendritische cellijn ontstond in het academische circuit (het VU Medisch Centrum). Kruisbeek: “Er was een kleinschalige methode voor het groeien van de cellen die we moesten vertalen naar een commercieel productieproces. Dat wat was opgegroeid in kleine schaaltjes moest nu in grote vaten worden geproduceerd. Dit bleek een heel wispelturig proces. De ene keer werkte het wel, een andere keer ineens niet. De wetenschappers vonden dat ik me daarbij neer moest leggen omdat het nu eenmaal een grillig proces was. Maar ik heb steeds gezegd: ‘Dit is een technisch probleem. En dat kun je oplossen’.” Er bleken inderdaad twee oplossingen: allereerst ontwikkelde DCPrime stabiele clones uit de originele cellijn en ten tweede zijn er strakke kweekprocedures ontwikkeld die in een grootschalig productieproces kunnen worden omgezet.

Financiële steun geeft boost aan het opstartproces
“Financiële steun is absoluut onmisbaar in die aanloop naar een product”, betuigt Kruisbeek. “Maar ik vind niet dat de kosten van kleinschalig geneesmiddelenonderzoek doorlopend moeten worden opgevangen door subsidies. Het product en de toepassingen moeten zo veelbelovend zijn dat de markt er ook geld in wil steken. Die fase hebben wij nu bereikt.”

Een nieuwe stap: PDC-Vac (Peptide loaded DC based Vaccine)
Na de succesvolle afronding van het STAVAC-project startte DCPrime een nieuw project om de toepassingen te verbreden: PDC-Vac. Dit onderzoek loopt nu een jaar en wordt via Agentschap NL financieel gesteund door EuroTransBio (ETB), een internationaal samenwerkingsverband op het gebied van biotech-projecten. Kruisbeek: “Dendritische cellen moet je beladen met een kankerspecifiek eiwit. Nu we ze kunnen opgroeien dankzij het STAVAC-project, zijn we klaar om te kijken hoe we ze kunnen beladen binnen het PDC-Vac project. De technologie is er al, maar de vertaling naar het opzetten van een productieproces is net begonnen.”

Internationale samenwerking
Een van de voorwaarden die ETB stelt in haar programma is dat er internationaal moet worden samengewerkt. Kruisbeek: “Omdat Duitsland op de lijst stond van landen waarmee we moesten samenwerken, laten we onze peptide maken bij een bedrijf  in Heidelberg. Een gedwongen internationale samenwerking maakt het best lastig, omdat je een partner nodig hebt die precies de juiste expertise heeft. Internationale samenwerking is daarom niet altijd even vanzelfsprekend; de betreffende peptides hadden ook hier in Nederland kunnen worden gemaakt. Een geneesmiddel ontwikkel je nooit helemaal alleen en door gegevens en meetmethodes uit te wisselen kom je vaak tot een beter resultaat, maar in dit geval levert het dus niets extras op.”

Kijken naar de toekomst
“Met drie jaar moet de optimalisatie van de technologie zijn gerealiseerd”, blikt Kruisbeek vooruit. “Dat gaat vast en zeker lukken, maar vooralsnog zijn we te vroeg in het proces om aan te kunnen geven wat we al hebben bereikt. Dat zal de toekomst gaan uitwijzen.”
 

• Pagina printen
• Pagina doorsturen