Oog voor zachte kant van innovatie
De meeste onderzoeksinstituten kijken vooral vanuit de technologie naar innovatie in de dienstensector. “Wij willen diensteninnovatie juist meer vanuit de zachte kant benaderen. We kijken naar de juridische en economische aspecten van innovatie, denk aan belemmerende regelgeving en businessmodellen, maar ook naar sociologische en psychische kanten van een nieuw product of dienst”, aldus prof. dr. ir. Bart Nieuwenhuis.
Nieuwenhuis, voorzitter van het IOP Generieke Communicatie en hoogleraar aan de Universiteit Twente spreekt over ExSer, het centrum voor diensteninnovatie dat dit najaar officieel wordt geopend in Almere, en waar hij initiatiefnemer van is. De rijksoverheid (Pieken in de Delta), de gemeente Almere en de provincie Flevoland ondersteunen dit initiatief met een startsubsidie van 4 miljoen euro. “Wij willen de innovatie en groei van Nederlandse dienstverleners versterken en zo de internationale concurrentiekracht van Nederland vergroten.”
Er zijn meer initiatieven die dit beogen. Niet alleen het IOP Generieke Communicatie, dat gericht is op technologische innovaties in de privé-omgeving, maar ook Jacquard van NWO en SaaS (Software as a Service) vanuit ICT Regie, houden zich met het onderwerp bezig. Ook het Telematica Instituut is samen met het bedrijfsleven en de kennisinfrastructuur een programma aan het ontwikkelen rond diensteninnovatie. Nieuwenhuis: “Bij al deze initiatieven staat ICT centraal. Innovatie wordt vanuit de technische hoek benaderd. Bij ExSer doen we dat bewust niet. We kijken naar de complementaire aspecten, de zachte kant.”
Dienstverlenende sector doet het goed
De dienstverlenende sector in Nederland omvat meer dan 70 procent van het BNP en meer dan 80 procent van de werkgelegenheid, zegt Nieuwenhuis. “De laatste vijf jaar is de werkgelegenheidsgroei vrijwel volledig afkomstig uit de dienstverlenende sector. Nederland heeft een goede uitgangspositie in de internationale concurrentiestrijd.” Het beschikt volgens Nieuwenhuis over een aantal sterke sectoren zoals uitgeverij en media, de creatieve industrie, financiële dienstverlening inclusief de pensioen- en verzekeringsmarkt, ICT, ingenieursdiensten, retail en transport en logistiek.
De handel over internet groeit als kool. De retail is zich volgens Nieuwenhuis langzaam anders aan het inrichten. “Betalingen via internet nemen toe, mensen raken gewend aan selfservice vanuit huis, aan internetbankieren. Dat heeft vergaande consequenties. Denk alleen al aan de privacy-aspecten. Een vervoer- of retailconcept is niet altijd technisch van aard, het gaat bijvoorbeeld ook om veranderende interacties tussen toeleveranciers en gebruikers of een andere interne organisatie. Juist naar deze aspecten kijkt ExSer.”
Generieke software helpt dienstensector vooruit
De eerste fase van het IOP (start 2002) was gericht op infrastructuur, op de dataknooppunten en de glasvezelverbindingen. Noem het de hardware. In de tweede fase staan de lagen daarbovenop centraal. Welke diensten (software) kun je op de hardware bouwen? Het gaat dan om twee zaken: generieke dienstenplatforms en applicaties.
“Bij een generieke dienst gaat het bijvoorbeeld om de vraag hoe je een betalingssysteem op de hardware kunt bouwen. De kunst is om dat zodanig te doen dat vervolgens alle applicaties aan dit betalingssysteem kunnen worden gekoppeld”, legt Nieuwenhuis uit. Zo hoeft niet elke ontwerper opnieuw het wiel uit te vinden met een eigen betalingssysteem. Handig voor de ontwerpers, maar ook voor de gebruikers, want die hebben maar met een betalingssysteem te maken. “Je kunt ook denken aan lokatieinformatie of een dienst die alle programma's laadt, start en stopt. Als je die generiek beschikbaar hebt in je dienstenplatform dan kunnen alle applicaties daarvan geruikmaken.”
ICT-voorzieningen in huis
Een van de drie gehonoreerde projecten in de onlangs gesloten derde tender van het IOP Generieke Communicatie is het project UCare. In dit project wordt gekeken naar mogelijkheden extra ICT-voorzieningen in huizen in te bouwen, zodat oudere mensen in staat zijn langer in de eigen omgeving te wonen. Dat voorziet in de behoefte van ouderen, maar heeft ook een economisch voordeel: er wordt minder beroep gedaan op de zorgsector, zodat het werk ook met minder mensen gedaan kan worden.
Ook bij UCare zijn drie aspecten van belang: de infrastructuur, daarboven generieke software voor bijvoorbeeld privacybescherming en daarbovenop de diensten/applicaties. “De moeilijkheid is het gedrag van de verschillende softwarebouwstenen te bepalen en een goede architectuur te vinden, zodanig dat de diensten eenvoudig in te klikken zijn op het generieke platform.” Een transparante architectuur is ook van belang voor de operationele bediening en de exploitatie, voegt hij toe. “Bij ondersteuning in huis kun je denken aan sensoren die monitoren of iemand in bed ligt, of je kunt iemands hartslag of ademhaling vaststellen. Diverse sensoren, en daarmee gegevens, kunnen via een softwareplatform aan elkaar gekoppeld worden.”
Agendaberichten
geen agenda entries
